Zerowa emisja spalin: nowoczesne pojazdy użytkowe

Miasta na całym świecie nie oglądają się na rządy krajowe i same przejmują inicjatywę, aby obniżyć emisję dwutlenku węgla i poprawić jakość życia mieszkańców w różnych dziedzinach, od zdrowia publicznego po klimat. Strefy niskoemisyjne to jeden ze środków, który wkrótce może stać się standardem w setkach miast na całym świecie – a kolejnym bliskim krokiem są strefy zeroemisyjne. Menedżerowie flot muszą na bieżąco śledzić zmiany na obsługiwanych rynkach. Zwłaszcza gdy aktualne informacje mogą pomóc w przygotowaniu ciężarówek na przyszłość.

Problemy i wyzwania miast

Śmiało można powiedzieć, że do 2050 roku miasta będą się koncentrować na trzech głównych, powiązanych ze sobą kwestiach: zdrowiu, gospodarce i środowisku. W tej chwili trudno pogodzić wszystkie trzy elementy. Sprzedaż w Internecie utrzymuje się na wysokim poziomie po pandemicznych lockdownach. Jest to korzystne dla biznesu, ale wzrost liczby dostaw powoduje, że na drogach pojawia się więcej pojazdów, tworząc większe korki – a na tym z kolei biznes może ucierpieć. Dodatkowy ruch zwiększa również zanieczyszczenie powietrza i emisję CO2, co nie jest korzystne ani dla zdrowia publicznego, ani dla środowiska. 

W rezultacie zarówno mieszkańcy miast, jak i władze miejskie stają przed pytaniem, jak sprawić, by wszyscy mogli dzielić ograniczoną przestrzeń do życia i pracy.

Wyzwania mogą być takie same, ale miasta już nie

Miasta bardzo się od siebie różnią już nawet ze względu na swoje położenie i kulturę. Z identycznych problemów mogą wynikać inne priorytety. Budżety przeznaczone na rozwiązanie tych problemów są bardzo zróżnicowane. W odpowiedzi na konkretne dotyczące ich problemy miasta decydują się inspirować innowacje, które będą chronić mieszkańców i sprzyjać działalności gospodarczej. Aby nadążyć za zmianami, menedżerowie flot muszą nie tylko być na bieżąco z najnowszymi rozwiązaniami w zrównoważonym transporcie drogowym, ale także zachować elastyczność, tak by ich ciężarówki były gotowe na przyszłość.

Mobilność zeroemisyjna: przyszłość ciężarówek jest na wyciągnięcie ręki

Jednym z najczęstszych działań podejmowanych przez gminy miejskie, mającym największy wpływ na ciężarówki w przyszłości, jest wprowadzanie regulowanego dostępu do miast, na przykład stref niskoemisyjnych, a wkrótce także stref zeroemisyjnych. Szwecja była pierwszym krajem, który wprowadził strefy niskoemisyjne w 1996 roku. Kilka lat później Londyn szybko zaczął się kojarzyć z opłatami za wjazd do określonych obszarów. Obecnie strefy niskoemisyjne uchwalono już w setkach europejskich miast.

Jak działają strefy niskoemisyjne

Wszystkie strefy niskoemisyjne funkcjonują mniej więcej w ten sam sposób. Strefa niskoemisyjna obejmuje pewien określony obszar wokół centrum miasta. Ciężarówki i inne pojazdy dostawcze mogą przejeżdżać przez nią tylko wtedy, gdy spełniają przepisy dotyczące emisji spalin, takie jak normy Euro 6 (lub Euro 4 w przypadku furgonów)1. Przeważnie strefa niskoemisyjna obowiązuje 24 godziny na dobę, 365 dni w roku. Jeśli pojazd nie spełnia wymogów, najczęściej nakładana jest grzywna. Czasami, tak jak w Sztokholmie, przejazd pojazdem niezgodnym z przepisami jest po prostu niemożliwy.

Co więcej, strefy niskoemisyjne zaczynają się przekształcać w strefy zeroemisyjne. W takich strefach dozwolone będą tylko pojazdy dostawcze napędzane akumulatorem lub ogniwami paliwowymi oraz furgony na biogaz lub hybrydowe typu plug-in spełniające normy Euro 6.

Miasta pionierami w zakresie przepisów dotyczących emisji spalin przez ciężarówki

Poszczególne regulacje dotyczące emisji z samochodów ciężarowych (i innych typów pojazdów) składają się na strefę redukcji emisji, która ma takie zalety jak uspokojenie ruchu miejskiego, ograniczenie hałasu oraz poprawa jakości życia wszystkich użytkowników miast. Gminy mają świadomość wyzwań, przed jakimi stają firmy, i często zapewniają im wsparcie. Poniżej przedstawiamy kilka przykładów wpływu miast na ciężarówki przyszłości.

W Sztokholmie Szwedzka Agencja Energetyczna pokrywa różnicę w cenie³

Aby pomóc firmom, gminom i regionom w przejściu na mobilność bezemisyjną, Szwedzka Agencja Energetyczna oferuje „dopłatę klimatyczną” na zakup lekkiej ciężarówki elektrycznej (maks. 3,5 tony). Dopłata pokrywa różnicę w kosztach między lekką ciężarówką elektryczną a najbliższym porównywalnym pojazdem, ograniczoną do określonego limitu. Menedżerowie flot otrzymują w ten sposób dodatkowy impuls do zmniejszenia wpływu na środowisko i przestawienia się na alternatywne paliwa przyszłości.

Proaktywny zakaz dla ciężarówek z silnikiem Diesla w Amsterdamie

Podczas gdy Unia Europejska planuje zakazać sprzedaży ciężarówek z silnikiem Diesla w 2040 roku, Amsterdam już teraz zamyka centrum miasta przed tirami i autokarami z takim napędem. W 2025 roku strefa niskoemisyjna z centrum rozszerzy się na całe miasto. Centrum natomiast stanie się strefą zeroemisyjną między innymi dla wszystkich pojazdów dostawczych i ciężarowych, autokarów i autobusów. Według planów do 2030 roku strefa zeroemisyjna ma objąć całe miasto⁽⁴⁾.

Londyńska Strefa Emisji jako model dla innych ośrodków miejskich

Londyn pierwotnie wprowadził opłatę za wjazd w 2003 roku, aby ograniczyć ruch pojazdów i poprawić jakość powietrza w centrum. Pierwsza strefa niskoemisyjna powstała w 2008 roku. Wyewoluowała z innego systemu opłat, zaprojektowanego specjalnie z myślą o pojazdach użytkowych, które są odpowiedzialne za największą część emisji spalin na londyńskich ulicach. Przepisy zostały zaostrzone, aby utrzymać zgodność z nowymi normami Euro oraz odpowiedzieć na najważniejsze miejskie problemy i wyzwania. W kwietniu 2019 roku wprowadzono strefę ultraniskoemisyjną, która obejmowała ten sam obszar, co opłata za wjazd. Od sierpnia 2023 roku w strefie ultraniskoemisyjnej znalazł się niemal cały Wielki Londyn. Szacuje się, że stężenie NOx, które powstają głównie podczas spalania paliw kopalnych, spadło o 20% do 44% w zależności od lokalizacji w mieście⁽⁵⁾.

Program urzędu portowego w Los Angeles na rzecz ciężarówek bezemisyjnych finansuje się sam

Utworzony w 2008 roku Clean Truck Program był wczesnym i dobrowolnym działaniem w odpowiedzi na prawo stanowe dotyczące zanieczyszczenia powietrza. Wszystkie ciężarówki transportowe wjeżdżające do terminali Port of Los Angeles i Port of Long Beach muszą spełniać wymogi portowego planu działania na rzecz czystego powietrza. Celem jest, aby do 2035 roku cała flota samochodów ciężarowych była bezemisyjna. Choć zanieczyszczenie powietrza przez ciężarówki portowe od 2008 roku zmniejszyło się o 90%, urząd portowy poszedł jeszcze o krok dalej i w 2022 roku utworzył Clean Truck Fund. Wszystkie ciężarówki, które nie są bezemisyjne, są objęte opłatą w wysokości 10 USD za dostęp do terminali. Obecnie wszystkie zebrane fundusze są wykorzystywane na zakup nowych ciężarówek zeroemisyjnych⁽⁶⁾.

Elektryfikacja transportu publicznego w Santiago

Stolica Chile zmaga się z poważnymi problemami związanymi z jakością powietrza. W 2017 roku miasto zdecydowało się na elektryfikację transportu publicznego. Pierwotnym celem była flota złożona w 25% z autobusów elektrycznych do 2025 roku. Już w 2023 roku udało się osiągnąć 30% z 7000 pojazdów. Pełną elektryfikację przesunięto o pięć lat, na 2035 rok. Santiago to miasto z największą flotą autobusów na świecie poza Chinami. ⁽⁷⁾

Innowacyjne inicjatywy w odpowiedzi na wyzwania związane z ruchem w miastach

Istnieją również inne działania, które mają zmniejszyć obciążenia dla ludności pracującej i mieszkającej w miastach. Motywacji nie brakuje – limity hałasu, modułowy transport ciężarowy i miejskie centra dystrybucyjne to tylko kilka przykładów. 

Certyfikat Piek Noise

Certyfikat Piek Noise pierwotnie wprowadzono w Holandii, gdzie słowo „piek” oznacza „szczyt”. Pojazdy, które pomyślnie przejdą test pomiaru hałasu, otrzymują numerowaną naklejkę. Dla samochodów ciężarowych maksymalny poziom hałasu jest ograniczony do 72 dBA podczas jazdy, 67 dBA przy zamykaniu drzwi kabiny i dźwięku sprężonego powietrza oraz 62 dBA w przypadku sygnałów ostrzegawczych dotyczących jazdy na biegu wstecznym i martwego pola. Po uzyskaniu certyfikatu przez jedną ciężarówkę właściciele flot mogą automatycznie uzyskać naklejki dla tego samego modelu w całej flocie. Krajowe organizacje Piek istnieją obecnie w Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii i Niemczech. W Holandii za ograniczanie hałasu odpowiadają sprzedawcy detaliczni i sklepy, dlatego rozliczają z tego również właścicieli ciężarówek8. Michelin przyczynia się do redukcji hałasu dzięki oponom certyfikowanym jako ciche. Wraz ze wzrostem liczby pojazdów z napędem akumulatorowym ten szczegół będzie zyskiwał na znaczeniu⁽⁸⁾.

Amerykańskie megaregiony

W Stanach Zjednoczonych plany formułuje się na poziomie „megaregionów”. Megaregiony zwykle tworzą się w sposób organiczny, gdy gospodarka oraz systemy i infrastruktura zasobów naturalnych kilku metropolii łączą się ze sobą ze względu na lokalizację i specjalizację. Organizacja systemów megaregionu wymaga zatem współpracy ponad podziałami fizycznymi i ideologicznymi. Podejście oparte na współpracy wzmacnia wysiłki na rzecz przeciwdziałania globalnemu ociepleniu, pozwala lepiej zarządzać zasobami naturalnymi i poprawia konkurencyjność gospodarczą, prowadząc do większej równości na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym⁽⁹⁾.

Jednym z przykładów jest Regionalna Inicjatywa dotycząca Gazów Cieplarnianych (Regional Greenhouse Gas Initiative). Obecnie 12 stanów współpracuje ze sobą, aby ograniczyć emisje gazów cieplarnianych poprzez wydajność energetyczną, użycie energii z odnawialnych źródeł i inne programy. W ich zakres wchodzi również wsparcie dla lokalnych firm i gmin miejskich na finansowanie ciężarówek elektrycznych⁽¹⁰⁾.

Co to oznacza dla miast i ciężarówek w 2050 roku?

Przyszłość jest jasna: silniki spalinowe ustępują miejsca ciężarówkom zeroemisyjnym. Rozwój czeka również ciężarówki autonomiczne, czemu towarzyszyć będą zmiany w przepisach, pasy ruchu dla pojazdów autonomicznych i akceptacja kulturowa. Wydaje się prawdopodobne, że dostawy ostatniej mili będą nadal realizowane przez specjalistów z branży transportowej ze względu na wymaganą zwinność, którą są w stanie zapewnić. Jeśli chodzi o zarządzanie flotą, modele biznesowe prawdopodobnie zmienią się z integracji niezbędnych umiejętności i zasobów na agregację poprzez współpracę i partnerstwa.

Ciężarówki w przyszłości: jak przygotować swoją flotę już teraz

Zmiany mogą się wydawać przytłaczające, ale nie ma powodu do obaw. Wszyscy dostosowujemy się do wyzwań związanych z miastami w tym samym czasie. Decydujesz się na przejście na flotę elektryczną? W naszej najnowszej białej księdze znajdziesz wszystko, co musisz wiedzieć! Zawarliśmy w niej uwagi ekspertów na temat rynku pojazdów elektrycznych i jego dokładnego wpływu na floty. Odkryj dynamikę pojazdów zeroemisyjnych, zrozum, w jaki sposób mogą wpłynąć korzystnie na całkowity koszt posiadania (TCO) i przede wszystkim dowiedz się, dlaczego opony o wysokich osiągach są absolutnie niezbędne w przypadku ciężarówek i autobusów elektrycznych.